ข้อมูลจากกล้องวงจรปิดรั่วไหล ใครต้องรับผิดชอบ? โดยเฉพาะกรณีติดตั้งกล้องวงจรปิดนอกบ้าน

ยุคนี้ “กล้องวงจรปิด” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป บ้านหนึ่งหลังอาจมีกล้อง 2–4 ตัว บางบ้านติดรอบรั้ว บางบ้านติดหน้าประตู บางร้านค้าติดเต็มพื้นที่

แต่คำถามสำคัญที่หลายคนไม่เคยคิดคือ…

ถ้าข้อมูลจากกล้องวงจรปิดรั่วไหล ใครต้องรับผิดชอบ?
 

โดยเฉพาะกรณี การติดตั้งกล้องวงจรปิดนอกบ้าน ที่อาจจับภาพบุคคลอื่น ถนนสาธารณะ หรือเพื่อนบ้านด้วย เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับกฎหมาย PDPA โดยตรง และความรับผิดอาจไม่ได้เบาอย่างที่คิด

บทความนี้จะอธิบายให้ชัดว่า

• ใครคือผู้ควบคุมข้อมูล
  
• ใครต้องรับผิดถ้าข้อมูลรั่ว
  
• เจ้าของบ้านต้องทำอะไรบ้างเพื่อไม่ให้เสี่ยงผิดกฎหมาย

กล้องวงจรปิด = ข้อมูลส่วนบุคคล ตาม PDPA หรือไม่?
 

คำตอบคือ “ใช่”

ภาพจากกล้องวงจรปิดถือเป็น ข้อมูลส่วนบุคคล หากสามารถระบุตัวบุคคลได้ เช่น

• เห็นใบหน้า
  
• เห็นทะเบียนรถ
  
• เห็นกิจกรรมที่บ่งชี้ตัวตน

แม้จะเป็นกล้องหน้าบ้าน แต่ถ้าจับภาพคนเดินผ่าน หรือเพื่อนบ้านได้ ก็ถือว่าเป็นการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลแล้ว

ดังนั้น ผู้ติดตั้งกล้องจะมีสถานะเป็น “ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล (Data Controller)” ทันที

ใครต้องรับผิดชอบ หากข้อมูลจากกล้องวงจรปิดรั่วไหล?
 

1) เจ้าของบ้าน / ผู้ติดตั้งกล้อง

โดยหลักกฎหมาย PDPA
เจ้าของกล้องคือผู้ควบคุมข้อมูล

หากเกิดกรณี:

• คลิปหลุดจากระบบ
  
• ถูกแฮก
  
• พนักงานนำคลิปไปเผยแพร่
  
• เจ้าของส่งต่อคลิปในโซเชียลโดยไม่จำเป็น

เจ้าของกล้องอาจต้องรับผิดชอบในฐานะผู้ควบคุมข้อมูล เพราะมีหน้าที่ต้อง:

• จัดให้มีมาตรการรักษาความปลอดภัยของข้อมูล
  
• ป้องกันการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต
  
• ไม่เผยแพร่เกินวัตถุประสงค์

2) บริษัทติดตั้งกล้อง (กรณีมีระบบ Cloud หรือดูแลระบบ)

ถ้าบริษัทเป็นผู้:

• เก็บข้อมูลไว้ใน Cloud
  
• ดูแลระบบหลังบ้าน
  
• เข้าถึงไฟล์วิดีโอได้
  

บริษัทอาจมีสถานะเป็น “ผู้ประมวลผลข้อมูล (Data Processor)”

หากข้อมูลรั่วเพราะระบบไม่มีมาตรการเพียงพอ
บริษัทอาจต้องร่วมรับผิดชอบ

3) ผู้แฮกระบบ

หากเกิดการเจาะระบบ
ผู้กระทำผิดมีความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์

แต่ประเด็นสำคัญคือ
แม้มีแฮกเกอร์ เจ้าของกล้องก็ยังอาจถูกพิจารณาว่า
“มีมาตรการเพียงพอหรือไม่?”

หากใช้รหัสผ่านง่าย ๆ ไม่อัปเดตเฟิร์มแวร์ ไม่ตั้งค่าความปลอดภัย
อาจถูกมองว่าประมาทเลินเล่อได้

กรณีติดตั้งกล้องวงจรปิดนอกบ้าน ต้องระวังอะไรบ้าง?

การติดตั้งกล้องวงจรปิดนอกบ้าน เช่น

• หน้าบ้าน
  
• ริมรั้ว
  
• บริเวณถนนหน้าบ้าน
  

สามารถทำได้ เพื่อป้องกันทรัพย์สินของตนเอง
โดยอ้าง “ประโยชน์อันชอบธรรม”

แต่ต้องไม่เกินความจำเป็น

สิ่งที่ไม่ควรทำ:

• หันกล้องเข้าหน้าต่างบ้านคนอื่นโดยตรง
  
• ซูมจับพื้นที่ส่วนตัวเพื่อนบ้าน
  
• บันทึกเสียงสนทนาโดยไม่ได้รับความยินยอม
  
• เก็บข้อมูลเกินระยะเวลาที่จำเป็น
   

หากข้อมูลรั่วในกรณีที่เก็บเกินขอบเขต
ความรับผิดจะยิ่งชัดเจนมากขึ้น

หากข้อมูลจากกล้องวงจรปิดรั่วไหล ต้องทำอย่างไร?

หากคุณเป็นเจ้าของกล้อง และพบว่าข้อมูลรั่ว ควรดำเนินการดังนี้:

1) หยุดการรั่วไหลทันที

ปิดระบบที่ถูกเจาะ
เปลี่ยนรหัสผ่าน
แจ้งบริษัทดูแลระบบ

2) ประเมินความเสียหาย

ข้อมูลประเภทใดรั่ว
มีการเผยแพร่ต่อหรือไม่

3) แจ้งผู้ได้รับผลกระทบ (ถ้าจำเป็น)

4) พิจารณาแจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPC)

ในบางกรณี การไม่แจ้งอาจมีความผิดเพิ่มเติมได้

โทษทางกฎหมาย หากละเลยหน้าที่

ภายใต้ PDPA อาจมี:

• โทษทางปกครอง (ค่าปรับ)
  
• ความรับผิดทางแพ่ง (ชดใช้ค่าเสียหาย)
  
• ความเสียหายต่อชื่อเสียง
  

หากเจ้าของกล้องนำคลิปไปโพสต์เพื่อประจาน
อาจถูกฟ้องละเมิดเพิ่มเติมได้อีก

วิธีติดตั้งกล้องวงจรปิดนอกบ้านอย่างปลอดภัยและไม่เสี่ยงผิดกฎหมาย

เพื่อไม่ให้ต้องกังวลว่า “ข้อมูลจากกล้องวงจรปิดรั่วไหล ใครต้องรับผิดชอบ”

ควรทำดังนี้:

✔ ตั้งรหัสผ่านที่ซับซ้อน
✔ เปิดการยืนยันตัวตนสองชั้น (2FA)
✔ อัปเดตเฟิร์มแวร์สม่ำเสมอ
✔ จำกัดสิทธิ์การเข้าถึง
✔ ตั้งมุมกล้องไม่ให้ล้ำพื้นที่ส่วนตัวผู้อื่น
✔ กำหนดระยะเวลาการเก็บข้อมูลที่เหมาะสม
✔ ติดป้ายแจ้งว่ามีการใช้กล้องวงจรปิด

สรุป: เจ้าของกล้องมีหน้าที่รับผิดชอบสูงสุด

คำตอบสั้นที่สุดของคำถาม
ข้อมูลจากกล้องวงจรปิดรั่วไหล ใครต้องรับผิดชอบ?

คือ

“เจ้าของกล้อง” ต้องรับผิดชอบเป็นหลัก
เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าเกิดจากเหตุสุดวิสัยหรือความผิดของผู้อื่นโดยตรง

การติดตั้งกล้องวงจรปิดนอกบ้านทำได้
แต่ต้องอยู่บนหลักความจำเป็นและความพอดี

เพราะความปลอดภัยของเรา
ไม่ควรกลายเป็นการละเมิดสิทธิของคนอื่น
และไม่ควรย้อนกลับมาทำให้เราต้องรับผิดทางกฎหมายเอง